La Grazia

Speelfilm/ 12+

Met de terugkeer van Paolo Sorrentino’s muze en alter ego Toni Servillo is de link met ‘La grande bellezza’ en ‘Il divo’ snel gelegd. Waar ‘Il divo’ (2008) gebaseerd was op voormalig Italiaans premier Giulio Andreotti, is ‘La grazia’ losjes geïnspireerd op een waargebeurd dilemma van voormalig Italiaans president Sergio Mattarella. Deze stond in 2019 voor de keuze om wel of niet gratie te verlenen aan een man die zijn vrouw – die aan Alzheimer leed – had vermoord.

In ‘La grazia’ staat Mariano De Santis (Toni Servillo), de president van Italië, aan het einde van zijn ambtstermijn. Hij staat voor een reeks moreel beladen beslissingen: een euthanasiewet en twee gratieverzoeken – één voor een man die zijn vrouw heeft vermoord en één voor een vrouw die haar man heeft vermoord. De Santis staat voor een lastige keuze, omdat hij geplaagd wordt door de vraag wat de juiste beslissing is en of hij wel de persoon zou mogen zijn om dit soort keuzes te maken. Daarbij komt de twijfel of zijn beslissingen voortkomen uit overtuiging of uit de wens zijn nalatenschap te bewaken.

Overpeinzingen over wat het leven de moeite waard maakt spelen een centrale rol in Sorrentino’s oeuvre, zoals in ‘Il divo’ en ‘La grande bellezza’ en zo ook ‘La grazia’. Bij Sorrentino is liefde zelden alleen geluk; liefde is verlangen, spijt en herinnering. Desalniettemin is het voelen van liefde datgene wat het leven de moeite waard maakt, ondanks de pijn die ze veroorzaakt. Want liefde tilt op en sleurt mee in dezelfde beweging: ze verheft en verzwelgt.

‘La grazia’ gaat over het spanningsveld tussen de publieke morele plicht en het private menselijk verlangen, over de spanning tussen De Santis als publiek figuur en de mens achter het ambt. Hoewel het een interessante tegenstelling is (of is het juist toch geen tegenstelling?), wordt het in de film te nadrukkelijk uitgewerkt. De Santis wordt neergezet als een enigmatische en berekenende man, maar ook als iemand met verrassend aardse trekjes: hij luistert naar hiphop, rookt kettingmatig, worstelt met oude jaloezie over de vermeende affaire van zijn vrouw en vindt tot zijn eigen verbazing afleiding in een flirt met de ambassadeur van Litouwen.

Een film over genade (la grazia) in al haar betekenissen: als vergeving, als schoonheid, als menselijkheid. Aan het einde schenkt De Santis zichzelf genade. Hij laat los dat elke beslissing rationeel en moreel zuiver moet zijn, en aanvaardt zichzelf eindelijk als mens – geleid door gevoel en intuïtie, in plaats van door perfectie.

Regie: Paolo Sorrentino
Acteurs: Toni Servillo, Anna Ferzetti, Massimo Venturiello
Duur: 133 minuten